26 February 2017

შენდობის კვირას

სულ რამდენიმე საათში დიდი მარხვა დაიწყება. ყოველთვის განსაკუთრებულია მისი მოლოდინი. გსურს ჭუჭყიანი სამოსელივით მოიშორო ძველი კაცი მისი ჩვევებითა და სისუსტეებით. გეგმავ რა წაიკითხო, როგორ ილოცო, როგორ დადუმდე. იმედოვნებ, რომ აღდგომას მიაგებებ უფალს განწმენდილ გულს და აღივსება იგი სიხარულით. იცი, გახსოვს, მერამდენე წელია გეგმავ, ცდილობ და... მაინც ვერ იცხოვრე, როგორც გინდოდა, ვერ შეწირე ბოლომდე შენი ძალები, გამხელს სინდისი. წუთისოფლის ჭაობმა წაიღო დრო, ძალები, უნარები. ეშმაკისა და წუთისოფლის მტრობას საკუთარი სისუსტე, სულმოკლეობა დაემატა და ვერ ხარ ისეთი, როგორიც გინდოდა გენახა შენი თავი მარხვის ბოლოს. თუმცა, კაცთმოყვარე ღმერთი გიწილადებს სიხარულს და მაინც ხარობ. ხარობ და იწყება მოლოდინი შემდგომი მარხვისა, განსაკუთრებით კი დიდი მარხვისა. ელოდები იმ იმედით, რომ ისევ ეცდები, ისევ შეეჭიდები საკუთარ დაცემულ ბუნებას. და, აჰა კვლავ მოვიდა ეს დღე. ისევ იმედები, გეგმები და ლოცვა: „შემეწიე, ღმერთო, შემაძლებინე“.
მრავალი ქრისტეანული ტრადიცია სათავეს მონასტრული ცხოვრებიდან იღებს. ძველ მამებს წესად ჰქონიათ – დიდ მარხვას ძალისაებრ თვისისა დაყუდებასა და განმარტოებაში ატარებდნენ. რაკი, წესისაებრ, ყოველდღიურად ვერ შეთხოვდნენ პატიებას ერთმანეთს, დიდი მარხვის დაწყებისას ერთმანეთს შენდობას მისცემდენენ, როგორც საწინდარს კეთილი ღვაწლისა და ასე შეუდგებოდნენ მარხვას. ეს კეთილი ჩვეულება სამრევლოებშიც გადმოვიდა. ყველიერის კვირის დასასრულს, მწუხრზე დღესაც ვიკრიბებით და ერთმანეთს შენდობას ვთხოვთ. თუმცა კაცობრივმა ზედაპირულობამ მნიშვნელოვნად შერყვნა ეს ტრადიცია. ძალიან გულსატკენი სანახავია, როცა მრევლის ნაწილისათვის ეს უბრალოდ გულისამაჩუყებელი რიტუალია, როცა ადამიანი გაღიმებული და თვალზე ცრემლმომდგარი მოდის შენდობის სათხოვნად, თუმცა მისი ემოციური მდგომარეობა კოლექტიური ეიფორიის შედეგია და არა უღირსების გააზრებული განცდისა. განა იმას ვამბობ, რომ წესია ცუდი, – ყოველი, თუნდაც უმნიშვნელო ტრადიცია დასაცავი და მოსაფრთხილებელია, რადგან ჩვენი სულცარიელი საკუნე უმჯობესს ვერაფერს ქმნის. მაგრამ, შენდობის წესი ჩვენ შევრყვენით, გავაუბრალოეთ, ფორმალიზმად გვექცა.

25 February 2017

შემოგევლე

თუ ბებია „დედას“ ახსენებდა, ვიცოდით, რომ დედამთილს გულისხმობდა. ძალიან უყვარდა და პატივსსცემდა. ისე გარდაიცვალა, არასდროს უთქვამს დიდ ბებიაზე არათუ საყვედური, საქებარის გარდა სხვა რამ. არაერთხელ მოუყოლია მისი ცხოვრებიდან სხვადასხვა ეპიზოდი.
ქართველთა მეტყველებაში არის ორი განსაკუთრებული სიტყვა, რომლის არსზე ნაკლებად ვფიქრობთ, მაგრამ ხშირად ვახსენებთ – „შემოგევლე“, „გენაცვალე“. ამ სიტყვების გაგონებისას ბებიას მონათხრობიდან ერთი ეპიზოდი მახსენდება, რომელიც განსაკუთრებით დამამახსოვრდა. წლებმა წაშალა ზოგიერთი დეტალი, მაგრამ ძირითადი მაინც დარჩა.

18 November 2016

ჯადოს შესახებ

წინა საუკუნის 80-იანების ბოლოს, როცა დაიწყო საეკლესიო ცხოვრების გამოღვიძება, იშვიათად ჩაივლიდა წირვა ისე, რომ ვინმე არ წაქცეულიყო, დუჟს არ ედინა პირიდან, გრეხვა-კვნესითა თუ ღრიალით არ შეეძრწუნებინა მლოცველები. სახელმწიფოს მიერ თავსმოხვეულ ათეისტურ მსოფლმხედველობაზე მეტად სამეგრელოში ფართოდ იყო გავრცელებული ე.წ. მებატონეობა – ოკულტიზმის ადგილობრივი სახესხვაობა, – და საეკლესიო ცხოვრების დაწყებისას იჩინა თავი ერში ფესვგადგმულმა ეშმაკეულობამ. გავიდა წლები. დიდი ხანია მსგავსი რამ არ გვინახავს. „ბატონების“ მსახურ-მჩხიბავებიც არ ჩანან. მხოლოდ ძალიან მიყრუებულ კუთხეებში თუ გამოჩნდებიან აქ-იქ. მაგრამ, ცრუმორწმუნეობა სრულად არ დამარცხებულა და ამჯერად ახალი სახით იჩინა თავი: მრავალი ადამიანი გასაჭირის მიზეზად ჯადოს მიიჩნევს, ცდილობს მოიძიოს იგი და გააუვნებელყოს ამ მომსახურებაში გამოცდილი მჩხიბავების მეშვეობით. სამარცხვინო და სატირალია, როცა ყველაფერ ამაში მათ ჩართულობას ვხედავთ, ვინც მორწმუნედ და ეკლესიის მრევლად სახელიდება.

20 August 2016

მოლოქეები გვითხზავენ ზღაპრებს. ამონარიდები გურამ დოჩანაშვილის რომანიდან „სამოსელი პირველი“.

რომელსა ასხენ ყურნი სმენად, ისმინენ! აწ ვის ვამსგავსო ნათესავი ესე? მსგავს არს ყრმათა, რომელნი სხენედ უბანთა და მოუწესედ მოყუასთა თჳსთა და ეტყჳედ მათ: გისტჳნევდით თქუენ, და არა ჰროკევდით; გიგოდებდით, და არა იტყებდით.“ (მთ. 11:15-18).
მიმოიხედავ ირგვლივ, ხვდები, სად მივდივართ, ვისა და რას ვეთაყვანებით, გინდა იყვირო – „დაფირქდით, შეჩერდით“, მაგრამ არავის ესმის და ჩასაქოლადაც მოიწევიან.
თუ სახარებისა არ გვესმის, იქნებ გენიოსი მწერლის მხატვრულმა სიტყვამ დაგვაფიქროს. ეს ხომ ჩვენზე და ჩვენთვის დაიწერა!
==
„— ბრიყვებო, ძმებო! - ბრბოს მოუხმობდა თმაწვერაბურდული მენდეს მასიელი,

30 July 2016

ვისწავლოთ აღმსარებელთაგან. (თარგმანი)

პროფესორი მიხაი კრისტია. რუმინეთი.
ვკითხულობთ წმიდათა ცხოხვრებაში დიდი სასწაულების შესახებ და არც კი გვჯერა, რომ რაიმე მსგავსი შეიძლება ნამდვილად ხდებოდეს. რატომ აღასრულებდა ღმერთი წარსული დროის ქრისტეანებისათვის ამდენ და ესოდენ სასწაულს, რომელთაც ვერც კი ვხედავთ დღეს? ძე ღმრთისა ბრძანებს: „სასწაული მორწმუნეთა მათ ესე შეუდგეს: სახელითა ჩემითა ეშმაკთა განასხმიდენ, ენათა ახალთა იტყოდიან, გუელთა შეიპყრობდენ; დაღათუ სასიკუდინე რაჲმე სუან, არარაჲ ავნოს მათ; სნეულთა ზედა ჴელსა დასდებდენ და განცოცხლდებოდიან“ (მკ.16:17-18). ნუთუ ჩვენ უკვე არ გვჯერა იმისა, რასაც გვასწავლის მაცხოვარი?
ქრისტეანული ცხოვრების სეკულარიზაციის ერთ-ერთი უმძიმესი ფორმა არის კომპრომისების დაშვება.